primu pagina arcivu nobas cuntatus    
Sa lėngua sarda-->Po tradusi

Po tradusi

A tradusi est traballosu meda, ca is fueddus de una lìngua no sempri tòrrant giustus giustus a is de s'atra lìngua.
A nosu, prus chi atru, si srebit a tradusi de s'italianu a su sadru e po cumentzai a s'incrarai is ideas tòcat a pigai in cunsideru custas cosas.

1. Nant chi a tradusi est sempri a traixi. 'Olit nai chi candu traduseus de una lìngua a s’atra no fait mai a torrai totu de sa pròpiu manera. Custu est unu printzìpiu chi depeus ponni a menti beni meda.

2. Su sbàlliu prus mannu chi genti meda fait est a bortai fueddu po fueddu, lassendi sa sintassi (est a nai sa manera de cumponi sa fràsia) italiana cun fueddus sardus. Unu de is essemprus prus fitianus est cumenti genti meda bòrtat custa fràsia italiana:
non si può > no si podit. Est sballiau ca in sardu s'espressada (l'espressione) no si podit no s'agàtat, ca naraus no fait.

3. Sa primu arrègula po tradusi beni est chi sa fràsia de tradusi tòcat a dda ligi beni, a dda cumprendi e a dda torrai a pentzai in sardu, imperendi fueddus, sintassi e arrègulas sardas. chi no feus aici, scrieus cosa chi fait arriri puru, s’essempru prus spassiosu est una fràsia cumenti “trattiamo il caso del pastore…” chi tradusendidda chentz''e dda torrai a pensai in sardu 'essit: “trataus su casu de su pastori…”. Ma custu 'olit nai “grattuggiamo il formaggio del pastore…”, est a nai totu un’atra cosa!
Intamis fait a dda tradusi in sardu aici “chistionaus de su fatu de su pastori…”.

4. Calincun''orta fait a agatai in calincunu scritu cosa chi no est sadra nudda nudda, ma chi is autoris dda ponint ca segundu issus su scritu insoru iat a 'essiri prus "tzivili". Un'essempru est a nai “il quale, la quale” cun “su cali, sa cali”. Po nai “Andrea, il quale mi ha detto…”, bortau cun “Andria, su cali m’at nau...”. chinichisiat sardu intendendi o ligendi una cosa aici no si nci agàtat, ca no est sarda nudda nudda, ca “il quale, la quale” tòcat a ddu nai cun “chi” sceti, e duncas sa fràsia giusta 'essit “Andria, chi m’at nau”.

5. Un’avesu malu chi tòcat a lassai a perdi est a pentzai chi su sardu est una lìngua po chistionai de sartu e brebeis sceti, e duncas, candu chistionaus de cosa arta, no fait a imperai is pròpius fueddus e maneras de nai chi imperaus dònnia di’, pighendi is maneras de nai de s’italianu, chi est un’atra lìngua. Fendi diaici est a fai nasci duus sardus, unu chi totus chistionaus e unu chi bivit sceti in dogumentus scritus sceti, chi nisciunus iat a arrespetai, ca no iat'essi diaderus ni italianu, ni sardu.


Cumenti tradusi is dogumentus ufitzialis

Po sèculus is sardus ant scritu is dogumentus ufitzialis insoru in sardu, cumenti is Cundaxis e sa Carta de Logu, ma de cuatruxentus annus nosu sardus seus scriendi giai sempri in atras lìnguas. Oindi’, po scriri is dogumentus de s'aministradura, ddoi funt duas bandas: una nàrat chi su sardu de s'aministradura depit essi “burocratesu”, unu coxi chi sa genti no manìgiat e a bortas nimancu arrennescit a cumprendi. S’atra banda intamis nàrat chi is dogumentus tòcat a ddus scriri in d-unu sardu fàtzili, cumenti custu chi sesu imperendi imoi, chi fetzat a ddu cumprendi beni.
A custa segundu idea, in ingresu ddi nant Plain Language, est a nai Lìngua Prana, una lìngua simpri e po totus, chi est bincendi in totu is ufìtzius de s’Europa.
Su
Plain Language est aici bonu e forti ca permitit a nai sa cosa a lestru e crara. Feus un'essempru, acarendi s'italianu burocratesu cun s'italianu fàtzili (Plain Language - Lìngua Prana).

italianu burocratesu: “firmare a tergo” / italianu Plain Language “firma dietro” / sardu Plain Language “firma a palas”
Su Plain Language sceberat fueddus chi totus connoscint e is fràsias suas funt crutzas (no prus de 25 fueddus), po no si perdi.
Custu situ dd'eus scritu cun custu sistema.


Cali fueddus imperai?

Su sardu est a foras de is dogumentus de s'aministradura de sèculus e duncas dd’amàncant fueddus. De inniu ddus pigaus, e cumenti? Po is fueddus internatzionalis no ddoi funt barrancus, difatis tòcat a ddus pigai aici cumenti funt arrangendiddus su tanti chi srebit a su sadru sceti, po nai: democrazia (italianu) / democracy (ingresu) / democracia (spanniolu) in sardu bessit democratzia. Aici puru presidente (italianu) / president (ingresu) / presidiente (spanniolu) chi in sadru 'essit presidenti, e aici nendi.

Candu unu fueddu no est internatzionali e càmbiat in dònnia lìngua tòcat a ddu circai in sardu e totu, ca sa lì'ngua nosta est prus manna de su chi non pentzaus e chi si parit pitica est ca ndi scieus pagu.
Candu su fueddu chi si serbit no est internatzionali e nimancu ddu teneus diaderus tòcat a pigai un’arrèxini sarda, est a nai unu fueddu sardu chi teneus e chi de sentidu est a canta a su fueddu chi si serbit, a ddi ponni sufissus, prefissus e a ddi alladiai su sentidu, pesendi diaici de su sardu e totu su fueddu chi si serbit.

Po cumprendi e imparai mellus sa chistioni fait a cracai
innoi.

A pigai totu is fueddus de s’italianu est sa cosa prus lestra ma sa prus sballiada puru, ca fendi aici sbisuriaus sa lìngua nosta, amesturendidda cun d-una lìngua foresa chi est atesu meda de su sardu.

 

   
 Ofėtziu de sa Lėngua Sarda
Chini seus
Certifigaus
Atrus ofėtzius de Sardu
Innui seus
Cartellus
Leis
Atrus situs
Ofėtzius comunalis
Artėgulus de giorronali
Manifestadas
Butegas
Arrčcitas po pipias e pipius
Contus in sardu
Litras in sardu
 
 Sa lėngua sarda
Ita est
Storia
Bariedadis
Po scriri
Vocalis e cunsonantis
Po tradusi
Atra cosa
 
SerrentiSarda.net est su situ de s'Ofìtziu de sa Lìngua Sarda de su Comunu de Serrenti - L. 482/99
Webmaistus Nigola Carta e Màssimu Frau - Scriidori Amos Cardia